Erciyes Üniversitesi (ERÜ) Ziraat Fakültesi Zootekni Bölümü Hayvan Yetiştirme Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Jale Metin Kıyıcı, besi işletmelerinde “gübre tepesi” oluşturularak yapılan çevresel düzenlemenin süt ineklerinin davranışlarında etkili olduğunu tespit etti.
Zootekni Bölümü yüksek lisans öğrencisi Özge Ekinci ile “Holstein Friesian ırkı ineklerde dışkılama davranışının çevresel düzenleme ile kontrol edilebilirliğinin araştırılması” konulu tez çalışmasını yürüten Kıyıcı, ERÜ Tarımsal Araştırma ve Uygulama Merkezi Çiftliğinde araştırmalarına başladı.
Süt ineklerinin dışkılama davranışını belirlemek ve besicilere kolaylık sağlamak amacıyla başlanan araştırmada, 22 süt ineğinin davranışı takip edildi.
Araştırma kapsamında açık bir alanda zemine dağılmış dışkılar toplanarak yaklaşık 5 metre çapında ve 40-50 santimetre yüksekliğinde bir “gübre tepesi” oluşturuldu. Ekipler kamera aracılığıyla 20 gün tepenin varlığında, 20 gün de tepenin kaldırılmasından sonra hayvanların dışkılama davranışını izledi.
Gübre tepesinin olduğu ilk 20 günde, herhangi bir eğitim ya da ödüllendirme mekanizmasına ihtiyaç duyulmaksızın, hayvanların bulundukları padoktan çıkarak çoğunlukla tepeye yöneldiği ve buraya dışkıladıkları tespit edildi. Gübre tepesi olmadığı günlerde ise ineklerin padokta ya da farklı noktalarda dışkıladığı belirlendi.
Doç. Dr. Jale Metin Kıyıcı, AA muhabirine, hayvanlarda yönlendirilebilir bazı davranışlar üzerine çalışma yaptıklarını söyledi.
Özellikle hayvanlarda dışkılama davranışı ile ilgili işletmelerde sorun yaşandığına, bunun hijyen ve temizlik gibi problemleri beraberinde getirdiğine dikkati çekti.
22 süt ineği araştırmaya dahil edildi
Yapılan çalışma hakkında bilgi veren Kıyıcı, şunları kaydetti:
“Hayvanların tümsek alanlara daha çok dışkılama davranışı seçtikleri ile alakalı bazı literatür bilgileri ile karşılaştık. Bu konuda yapılmış bir çalışma olmadığını da fark ettik. Hayvanlara herhangi bir ödüllendirme veya eğitim olmadan onların dışkılama davranışını işletme koşullarında yapılacak düzenlemelerle yönlendirip yönlendiremeyeceğizi araştırmak istedik. Erciyes Üniversitesi Tarımsal Araştırma ve Uygulama Merkezi’nde böyle bir çalışmayı planladık. Öğrencim Özge Ekinci ile yüksek lisans tez projesi olarak bunu projelendirdik. 20 gün boyunca bir tepe alan oluşturup hayvanların, günlük davranışlarında bu tepe alanı özellikle dışkılama davranışı için kullanıp kullanmadıklarını analiz ettik. 20 gün tepe varlığında, 20 gün tepe yokluğunda sonuçları karşılaştırdık. Gün içerisinde hayvanların dışkılama davranışlarını tespit ettik. İstatistik olarak analizlerimizi yaptık ve sonuç olarak tepe varlığı olan günlerde daha yüksek açık padok alanına (gübre tepesine) dışkılama sayısı tespit ettik. Bu sayı, tepe olmayan günlere göre yaklaşık 5,5 kat fazlaydı. 22 hayvanın da hemen hemen tamamında aynı sonucu elde ettik.”
Süt ve besi hayvanlarının dinlenmek için bazen yumuşak alanları da tercih edebildiklerini vurgulayan Kıyıcı, yaptıkları çalışmanın bu konuda ilk olduğunu belirtti.
Araştırmanın besicilere sağlayacağı faydalara değinen Kıyıcı, “İşletmelerde gübre yönetimi, hijyen, temizlik oldukça önemli. Küçük gübre tepecikleri hayvanları oraya yönlendirerek gübrenin orada toplanmasını sağlıyor, böylelikle gübrenin taşınmasını kolaylaştırıyor.” dedi.
Kıyıcı, gübre tepesinin hayvanların diğer alanlara dışkılamasının önüne geçtiği için işletmenin temizliği ve hayvanların hijyeni açısından da avantaj sağladığını sözlerine ekledi.
